สารฟอกขาว (Bleach) เป็นสารเคมีที่ถูกนำมาใช้ในหลายอุตสาหกรรม โดยหนึ่งในสารที่พบได้บ่อยคือ โซเดียมไฮโปคลอไรต์ (Sodium Hypochlorite: NaOCl) ซึ่งใช้สำหรับฆ่าเชื้อและควบคุมจุลินทรีย์ในระบบน้ำ ระบบบำบัดน้ำเสีย สระว่ายน้ำ รวมถึงกระบวนการผลิตบางประเภท
แม้สารชนิดนี้จะมีประโยชน์อย่างมาก แต่การสูบจ่ายสารฟอกขาวจำเป็นต้องเลือกอุปกรณ์ให้เหมาะสม เนื่องจาก Sodium Hypochlorite มีคุณสมบัติเป็นสารออกซิไดซ์และสามารถทำให้วัสดุบางประเภทเสื่อมสภาพหรือเกิดการกัดกร่อนได้
ดังนั้น การเลือก ปั๊มสำหรับสารฟอกขาว จึงไม่ควรดูเพียงอัตราการไหลของปั๊ม แต่ต้องพิจารณาความเข้มข้น อุณหภูมิ วัสดุที่สัมผัสกับสารเคมี และลักษณะการใช้งานร่วมกัน
สารฟอกขาวที่ใช้ในงานอุตสาหกรรมคืออะไร?
เมื่อพูดถึง “สารฟอกขาว” ในงานระบบน้ำ หลายคนอาจนึกถึงผลิตภัณฑ์ทำความสะอาดทั่วไป แต่ในงานอุตสาหกรรมและระบบบำบัดน้ำ มักพบการใช้ Sodium Hypochlorite (NaOCl) ในรูปของสารละลาย
สารชนิดนี้สามารถนำมาใช้เป็นสารฆ่าเชื้อในน้ำ โดยช่วยควบคุมแบคทีเรียและจุลินทรีย์ที่ไม่ต้องการ
อย่างไรก็ตาม Sodium Hypochlorite มีความไวต่อสภาพแวดล้อม เช่น แสง อุณหภูมิ และระยะเวลาในการเก็บรักษา ดังนั้นระบบจัดเก็บและระบบจ่ายสารจึงควรได้รับการออกแบบอย่างเหมาะสม
ทำไมต้องเลือกปั๊มสำหรับสารฟอกขาวโดยเฉพาะ?
หนึ่งในข้อผิดพลาดที่อาจเกิดขึ้นในการเลือกปั๊มเคมี คือการพิจารณาเพียงว่า “เป็นสารละลาย” หรือ “เป็นของเหลว” แล้วเลือกปั๊มทั่วไปมาใช้งาน แต่สารฟอกขาวมีคุณสมบัติทางเคมีเฉพาะตัว การเลือกปั๊มจึงควรพิจารณา Chemical Compatibility ของวัสดุที่สัมผัสกับสาร หากวัสดุไม่เหมาะสม อาจเกิดปัญหา เช่น- ชิ้นส่วนเสื่อมสภาพ
- ซีลหรือ O-Ring เสียหาย
- เกิดการรั่วซึม
- อายุการใช้งานของปั๊มสั้นลง
- ประสิทธิภาพการจ่ายสารลดลง
ดังนั้น ก่อนเลือก ปั๊มสำหรับสารฟอกขาว ควรแจ้งชนิดและความเข้มข้นของสารเคมีให้ผู้ผลิตหรือผู้จำหน่ายทราบ 3 ปัจจัยสำคัญในการเลือกปั๊มสำหรับสารฟอกขาว
1. ตรวจสอบความเข้มข้นของ Sodium Hypochlorite
ความเข้มข้นของ NaOCl เป็นข้อมูลสำคัญในการเลือกวัสดุของปั๊ม เพราะสารฟอกขาวที่มีความเข้มข้นแตกต่างกันอาจมีข้อกำหนดด้านวัสดุแตกต่างกัน ดังนั้น ไม่ควรบอกเพียงว่า “ใช้สารฟอกขาว” แต่ควรระบุให้ชัดเจนว่าเป็น Sodium Hypochlorite ความเข้มข้นเท่าใด ข้อมูลนี้จะช่วยให้สามารถตรวจสอบ Chemical Compatibility ของวัสดุได้ถูกต้องมากขึ้น 2. พิจารณาวัสดุของส่วนที่สัมผัสสารเคมี
Wetted Parts คือชิ้นส่วนของปั๊มที่สัมผัสกับสารเคมีโดยตรง เช่น หัวปั๊ม วาล์ว Diaphragm ซีล และข้อต่อต่าง ๆ
สำหรับงานสารฟอกขาว ควรเลือกวัสดุโดยอ้างอิงตาราง Chemical Compatibility ของผู้ผลิตปั๊ม ไม่ควรตัดสินจากชื่อวัสดุเพียงอย่างเดียว
C.M.P. GROUP มีผลิตภัณฑ์สำหรับงานสารเคมีหลายประเภท โดย TACMINA เป็นหนึ่งในแบรนด์ที่มีปั๊มสำหรับงาน Dosing และสามารถเลือกวัสดุของส่วนที่สัมผัสกับสารเคมีให้เหมาะกับลักษณะของของเหลวได้ 3. อัตราการไหลต้องเหมาะสม
อีกปัจจัยสำคัญคือ Flow Rate หรืออัตราการจ่ายสาร
ตัวอย่างเช่น ระบบฆ่าเชื้อในน้ำอาจต้องการจ่าย Sodium Hypochlorite ในอัตราที่แตกต่างกันตามปริมาณน้ำและความต้องการของกระบวนการ
หากเลือกปั๊มที่จ่ายสารมากเกินไป อาจทำให้มีสารเคมีเข้าสู่ระบบมากเกินความจำเป็น ในขณะที่ปั๊มที่มีอัตราการจ่ายต่ำเกินไปก็อาจไม่สามารถรักษาปริมาณสารตามที่กระบวนการต้องการได้ ดังนั้น ควรกำหนด Flow Rate ที่ต้องการก่อนเลือกปั๊ม
Metering Pump เหมาะกับการจ่ายสารฟอกขาวหรือไม่?
สำหรับงานที่ต้องการ ควบคุมปริมาณสารฟอกขาวอย่างแม่นยำ Metering Pump หรือ Dosing Pump เป็นประเภทปั๊มที่ควรพิจารณา
Metering Pump สามารถใช้สำหรับจ่ายสารเคมีในอัตราที่กำหนด และสามารถเลือกวิธีควบคุมให้เหมาะกับระบบ เช่น การตั้งอัตราการจ่ายคงที่ หรือรับสัญญาณจากระบบควบคุมภายนอก
ตัวอย่างเช่น ในระบบบำบัดน้ำ อัตราการจ่าย Sodium Hypochlorite อาจสัมพันธ์กับ Flow ของน้ำที่เข้าสู่ระบบ การใช้ระบบควบคุมที่เหมาะสมจะช่วยให้การจ่ายสารมีความสม่ำเสมอมากขึ้น
C.M.P. GROUP มีผลิตภัณฑ์กลุ่ม TACMINA Metering Pump สำหรับงานจ่ายสารเคมี ซึ่งสามารถนำมาพิจารณาตามเงื่อนไขของระบบและชนิดสารเคมี ปั๊มสำหรับสารฟอกขาวใช้ในระบบอะไรได้บ้าง?
ระบบบำบัดน้ำเสีย
Sodium Hypochlorite สามารถนำมาใช้ในกระบวนการฆ่าเชื้อหรือควบคุมจุลินทรีย์ในระบบบำบัดน้ำเสีย การจ่ายสารจึงต้องควบคุมปริมาณให้เหมาะสมกับ Flow และคุณภาพน้ำ
ระบบผลิตน้ำ
ในระบบผลิตน้ำบางประเภท อาจใช้สารฆ่าเชื้อเพื่อควบคุมจุลินทรีย์ การเลือกปั๊มที่สามารถจ่ายสารได้อย่างเหมาะสมจึงเป็นส่วนสำคัญของระบบ
ระบบสระว่ายน้ำ
Sodium Hypochlorite สามารถนำมาใช้เป็นสารฆ่าเชื้อในระบบสระว่ายน้ำ โดยต้องควบคุมปริมาณการจ่ายให้เหมาะสมกับปริมาณน้ำและคุณภาพน้ำ นอกจากปั๊ม ต้องเลือกอุปกรณ์อะไรให้เหมาะกับสารฟอกขาว?
การออกแบบระบบสารเคมีไม่ได้มีเพียงปั๊มเท่านั้น แต่ควรพิจารณาอุปกรณ์ทุกชิ้นที่สัมผัสกับสารฟอกขาว เช่น - ท่อ
- วาล์ว
- Check Valve
- Flowmeter
- Injection Valve
- ซีลและ O-Ring
- ถังเก็บสารเคมี
- อุปกรณ์วัดระดับ
หากเลือกปั๊มที่เหมาะสมแต่ใช้อุปกรณ์ต่อพ่วงที่ไม่ Compatible กับ Sodium Hypochlorite ก็ยังมีความเสี่ยงต่อการเสื่อมสภาพและการรั่วไหลได้ ดังนั้น ควรพิจารณาระบบทั้งหมดเป็นชุดเดียวกัน ความปลอดภัยในการใช้ปั๊มสำหรับสารฟอกขาว
การใช้งาน Sodium Hypochlorite ควรให้ความสำคัญกับความปลอดภัย เนื่องจากสารชนิดนี้มีคุณสมบัติเป็นสารออกซิไดซ์และไม่ควรสัมผัสหรือผสมกับสารเคมีบางประเภทโดยไม่มีการควบคุมที่เหมาะสม
โดยเฉพาะ ห้ามนำสารฟอกขาวไปผสมกับกรดโดยตรง เพราะสามารถทำให้เกิดก๊าซคลอรีนซึ่งเป็นอันตรายได้
พื้นที่จัดเก็บและพื้นที่ติดตั้งระบบจ่ายสารควรมีการระบายอากาศและมาตรการป้องกันที่เหมาะสม รวมถึงผู้ปฏิบัติงานควรใช้อุปกรณ์ป้องกันส่วนบุคคลตามข้อกำหนดด้านความปลอดภัยของสถานประกอบการ
Checklist ก่อนเลือกปั๊มสำหรับสารฟอกขาว
ก่อนติดต่อผู้จำหน่าย ควรเตรียมข้อมูลอย่างน้อย 7 ข้อ ได้แก่ - ชนิดสารเคมี: Sodium Hypochlorite
- ความเข้มข้น: กี่ %
- อุณหภูมิ: กี่ °C
- อัตราการจ่าย: กี่ L/hr
- แรงดัน: กี่ bar
- รูปแบบการทำงาน: ต่อเนื่องหรือเป็นช่วง
- สภาพแวดล้อม: ติดตั้งภายในหรือภายนอกอาคาร
เมื่อมีข้อมูลครบ จะช่วยให้การเลือกปั๊มและวัสดุทำได้แม่นยำมากขึ้น
สรุป
การเลือก ปั๊มสำหรับสารฟอกขาว โดยเฉพาะ Sodium Hypochlorite ไม่ควรพิจารณาเพียงว่า “ปั๊มทนสารเคมี” หรือไม่ แต่ควรดูทั้ง ความเข้มข้นของสาร อุณหภูมิ วัสดุของ Wetted Parts อัตราการไหล แรงดัน และรูปแบบการใช้งาน
สำหรับงานที่ต้องการจ่ายสารฟอกขาวอย่างแม่นยำ Metering Pump หรือ Dosing Pump เป็นตัวเลือกที่น่าสนใจ เพราะสามารถควบคุมอัตราการจ่ายให้เหมาะกับกระบวนการได้
ที่สำคัญ ก่อนเลือกปั๊มควรตรวจสอบ Chemical Compatibility จากข้อมูลของผู้ผลิตทุกครั้ง เนื่องจากวัสดุและรุ่นของปั๊มแต่ละประเภทมีขีดจำกัดในการใช้งานแตกต่างกัน
หากโรงงานกำลังมองหา ปั๊มสำหรับสารฟอกขาว ปั๊ม Dosing หรือปั๊มเคมี ควรเตรียมข้อมูลสารเคมีและเงื่อนไขการใช้งานให้ครบ เพื่อให้สามารถเลือกอุปกรณ์ได้อย่างเหมาะสม ปลอดภัย และช่วยลดปัญหาการรั่วซึมหรือการหยุดทำงานของระบบในระยะยาว
