ระบบบำบัดน้ำเสียไม่ใช่แค่เรื่องทางเทคนิค แต่เป็นข้อบังคับตามกฎหมายที่ทุกองค์กรต้องปฏิบัติ เมื่อมีการปล่อยน้ำเสียออกสู่สิ่งแวดล้อม เช่น โรงงาน อาคารขนาดใหญ่ คอนโด โรงแรม หรือสถานประกอบการที่ใช้น้ำจำนวนมาก
1. กฎหมายหลักที่เกี่ยวข้อง
ประเทศไทยมีกฎหมายหลายฉบับที่ควบคุมการปล่อยและบำบัดน้ำเสีย โดยมีเป้าหมายหลักคือ ป้องกันและลดมลพิษทางน้ำ ก่อนปล่อยออกสู่แม่น้ำ คลอง หรือแหล่งน้ำสาธารณะ เช่น
พระราชบัญญัติส่งเสริมและรักษาคุณภาพสิ่งแวดล้อมแห่งชาติ พ.ศ. 2535 (NEQA)
กำหนดให้ผู้ก่อให้เกิดมลพิษต้องควบคุมและบำบัดน้ำเสียให้ได้ตาม “มาตรฐานน้ำทิ้ง” ก่อนปล่อยออกสู่สิ่งแวดล้อม ผู้ที่ฝ่าฝืนมีโทษตามกฎหมาย รวมทั้งปรับและอาจต้องเยียวยาความเสียหายต่อสิ่งแวดล้อม
พระราชบัญญัติโรงงาน พ.ศ. 2535 (Factory Act)
กำหนดให้โรงงานต้องมีระบบบำบัดน้ำเสียที่เหมาะสมและเป็นไปตามข้อกำหนดของกระทรวงอุตสาหกรรม ไม่ว่าจะเป็นโรงงานอุตสาหกรรมทั่วไป หรือนิคมอุตสาหกรรม โดยมีหน่วยงานตรวจสอบและควบคุมอย่างเคร่งครัด
พร้อมทั้ง กฎหมายอื่นที่เกี่ยวข้อง เช่น
พ.ร.บ.สาธารณสุข พ.ศ. 2535 และระเบียบประกาศของกรมควบคุมมลพิษ ซึ่งกำหนด มาตรฐานคุณภาพน้ำทิ้ง ให้ชัดเจน ตามประเภทกิจการและการระบายน้ำ
2. มาตรฐานน้ำทิ้งที่ต้องปฏิบัติ
มาตรฐานน้ำทิ้งมีหลายค่าที่ต้องควบคุมก่อนระบาย เช่น pH, BOD, COD, TSS และโลหะหนักอื่นๆ ซึ่งแต่ละพารามิเตอร์มีเกณฑ์ที่แตกต่างกันตามประเภทอุตสาหกรรม และพื้นที่ควบคุมมลพิษ โดยต้องบำบัดให้ผ่านมาตรฐานก่อนปล่อยเข้าสู่ธรรมชาติหรือระบบรวบรวมน้ำเสียกลาง
3. ใครบ้างต้องปฏิบัติบ้าง?
- โรงงานอุตสาหกรรมทุกประเภท
- อาคารขนาดใหญ่ เช่น โรงแรม โรงพยาบาล คอนโด ห้างสรรพสินค้า
- สถานประกอบการที่ปล่อยน้ำเสียจำนวนมากเข้าสู่ระบบสาธารณะหรือแหล่งน้ำ
ถ้ามีน้ำเสีย ต้องมีระบบบำบัดที่ทำงานได้จริงและถูกต้องตามกฎหมาย
4. หากไม่ปฏิบัติตาม…ผลคืออะไร?
การไม่บำบัดน้ำเสียให้ได้ตามมาตรฐาน ส่งผลทั้งต่อสิ่งแวดล้อมและองค์กร เช่น
- โดน ปรับหรือบังคับให้หยุดดำเนินกิจการ
- เสียชื่อเสียง และอาจถูกฟ้องร้องเรียกค่าเสียหายทางแพ่ง
- โทษทางอาญาในกรณีร้ายแรง
โดยกรมควบคุมมลพิษ (PCD) ตรวจสอบพบว่ามีแหล่งกำเนิดมลพิษจำนวนมากที่ไม่เป็นไปตามมาตรฐาน ทำให้ต้องเร่งฝึกอบรมและกำกับดูแลเพื่อให้ผู้ประกอบการเข้าใจและปฏิบัติตามข้อกฎหมายได้อย่างถูกต้อง
5. ทำไมต้องใส่ใจระบบบำบัดน้ำเสีย?
การจัดการน้ำเสียไม่ใช่เรื่องเลือกทำ — แต่เป็น ภาระผูกพันตามกฎหมายและความรับผิดชอบต่อสังคม ผู้ประกอบการที่ดูแลระบบบำบัดอย่างถูกต้องจะช่วยลดผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อม สนับสนุนการใช้ทรัพยากรน้ำอย่างยั่งยืน และยังช่วยลดความเสี่ยงด้านกฎหมายด้วย
สรุปสั้นๆ
ระบบบำบัดน้ำเสียคือ หัวใจของการจัดการสิ่งแวดล้อมในองค์กร ที่ต้องปฏิบัติตามกฎหมายทั้งด้านมาตรฐานน้ำทิ้งและข้อกำหนดของหน่วยงานรัฐ หากบริหารจัดการอย่างถูกต้องไม่เพียงแค่ลดมลพิษ แต่ยังเสริมความเชื่อมั่นให้ธุรกิจและชุมชนรอบข้างอีกด้วย
